Positive Disintegration; zaaien en oogsten met Dabrowski

Dabrowski

Escher

‘Wie zaait zal oogsten’, wordt er nog wel eens van de (denkbeeldige) kansel gepredikt. En als het niet in dit leven is, dan is het wel in het volgende leven, volgt troostend voor de mensen die het gevoel hebben dat ze wel zaaien, maar wier oogst jammerlijk mislukt. Een andere vaak troostende uitspraak (die vaak komt als je ‘m net even niet kunt aanhoren) is het cliché dat alles een doel en een zin heeft.

Onlangs heb ik geschreven over overexcitabilities; de sterke vatbaarheid voor prikkels. Vijf vormen zijn hierin te onderscheiden: psychomotorische, sensuele, intellectuele, verbeelding en emotionele overexcitabilities. Leuk om te weten en wellicht geruststellend om te beseffen dat je niet de enige bent, die heftig reageert op allerlei prikkels, maar wat heb je er in vredesnaam aan?

Volgens de Poolse psychiater Dabrowski, zijn er drie punten die van grote invloed zijn op de persoonlijke ontwikkeling: de aanleg van een persoon, de invloeden van de sociale omgeving én de wil om te groeien. Bij dit laatste komt de ‘sterke vatbaarheid voor prikkels’, om de bocht heen zetten want de gedachte van Dabrowski is dat juist prikkels, je stimuleren om te groeien.

“Een stimulus (prikkel) is een verandering in de uitwendige of inwendige omgeving waarop een organisme reageert, of in de aanwezigheid waarvan het organisme anders reageert dan wanneer die stimulus er niet zou zijn. Deze reactie wordt een respons genoemd.” (Wikepedea)

Hoe meer prikkels, hoe meer respons! Kortom, het kan dan enerzijds wel regelmatig bijzonder irritant zijn dat je zoveel oppikt, altijd maar moet opletten dat je niet overprikkeld raakt en je regelmatig bezig bent met verschillende brokstukken & vraagtekens waardoor je het overzicht compleet lijkt kwijt te raken……………….. Anderzijds geeft het je wel de mogelijkheid om te groeien.

De “Positive Disintegration Theory” van Dabrowski is een persoonlijkheidstheorie die ervan uitgaat dat er vijf, op elkaar volgende ontwikkelingsniveaus zijn, waarbij de emotionele ontwikkeling als motor wordt beschouwd bij het stijgen naar een hoger niveau. De emotionele ontwikkeling loopt van egocentrisme naar een geïntegreerd waardesysteem via een proces van desintegratie: “uiteenvallen” dus, vandaar de term “positive disintegration”.

Positive Disintegration Theory en haar vijf niveaus:

Egocentrisme:
* de ander heeft ‘het’ gedaan, weinig empathie;
* geen zelfreflectie; innerlijk conflict ongewenst;
* leven naar gegeven regels, aanpassen.

(Innerlijke) desintegratie:
* veel emotionele ambivalentie en onzekerheid;
* psychosomatische klachten, onrust, angsten.

Begin eigen normen- waardesysteem:
* positieve conflicten: ‘hoe ben ik en hoe wil ik zijn?’;
* existentiële angsten en intense morele conflicten.

Autonoom waardesysteem:
* je weet nu wat je wilt, authenticiteit, meer empathie;
* je streeft naar perfectie, rustiger.

5

Geïntegreerd waardesysteem:
* Persoonlijkheidsideaal is bereikt, emotie en cognitie versmelten (compassie).

Natuurlijk kun je je kop fiks in het zand steken (drank, drugs en veel overwerken zijn daarvoor zinnig) en blijven steken in het 1e en/of 2e niveau, maar als je veel vatbaarder bent voor allerlei prikkels, dan is dat een sterven zonder fysiek dood te gaan. Dat gaat enige tijd goed, soms wel tientallen jaren, maar er komt een moment dat het gaat knagen en je, als je er niet snel een halt aan toeroept, depressief wordt, allerlei angsten ontwikkeld en/of ziek wordt.

Kortom……. Steek je kop niet in het zand en ervaar. Geef je gedachten & gevoelens een plek. Zaai! Veelal een heftig gebeuren want om te groeien moet je allerlei oude zaken loslaten, waardoor je soms het gevoel hebt geen houvast meer te hebben. Het oude vertrouwde is niet meer vertrouwd en het nieuwe evenmin. Of de verwarring ontstaat doordat je in verschillende opzichten op verschillende niveaus lijkt te bivakkeren. Of je denkt dat je een stapje verder bent om vervolgens weer keihard terug te vallen. Of er gebeurd tegelijkertijd zo veel dat je overprikkeld raakt. Desondanks………. blijf zaaien want het is de enige manier om verder te komen, om te groeien, om te oogsten.

Wilma van Galen

Leave a reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

error: Content is protected !!